Poza Przeszłością i Teraźniejszością; Bytom
Prezentowane obrazy powstały w wyniku nałożenia na siebie dwóch fotografii: jednej pochodzącej z archiwum miasta oraz drugiej, wykonanej współcześnie w tym samym lub możliwie najbliższym miejscu. Efektem tego spotkania jest cykl kolaży, w których dawne pocztówki, fotografie ulic, kamienic, placów i miejskich fragmentów Bytomia zderzają się z jego aktualnym obrazem.
Bytom ukazuje się tu jako miasto wielowarstwowe — jednocześnie monumentalne i kruche, przemysłowe i intymne, historyczne i dotknięte skutkami gwałtownych przemian. W XIX wieku oraz na początku XX wieku był jednym z ważnych ośrodków gospodarczych Górnego Śląska, rozwijającym się dzięki górnictwu, hutnictwu, kolei, handlowi i intensywnej urbanizacji. Bogactwo tego okresu pozostawiło po sobie rozbudowaną strukturę miasta, reprezentacyjne kamienice, gmachy publiczne i ślady dawnej wielkomiejskiej ambicji.
Późniejsza historia Bytomia to jednak także historia eksploatacji, szkód górniczych, powojennych przesunięć społecznych, przemysłowego monokulturowego rozwoju, a następnie bolesnego załamania. Schyłek PRL-u, transformacja lat 90. i kolejne dekady przyniosły likwidację zakładów, degradację części zabudowy, wyludnianie się centrum i pęknięcia w miejskiej tkance — zarówno materialnej, jak i społecznej.
Kolaże Koczenasza nie rekonstruują jednak Bytomia jako nostalgicznego obrazu utraconej świetności. Są raczej próbą uchwycenia momentu zawieszenia: między dawną potęgą a współczesną niejednoznacznością, między dokumentem a wyobrażeniem, między pamięcią miejsca a jego dzisiejszym doświadczeniem. Archiwalne obrazy nie zostają tu zamknięte w przeszłości — przenikają przez współczesne fotografie, odsłaniając ciągłość, uszkodzenia, przesunięcia i nieoczywiste trwanie miasta.
Projekt powstał w wyniku kwerendy fotograficznej, pracy z archiwalnymi pocztówkami i publikacjami oraz współczesnej dokumentacji fotograficznej Bytomia. Prace zostały zrealizowane w technice druku RISO, której warstwowość i drobne przesunięcia druku dodatkowo podkreślają temat nakładania się czasów, obrazów i miejskich historii.
„Poza Przeszłością i Teraźniejszością; Bytom” jest kolejną odsłoną cyklu rozwijanego przez artystę w różnych miastach. Tym razem spojrzenie zostaje skierowane na Bytom — miasto, które wymyka się prostym narracjom o upadku lub rewitalizacji. To przestrzeń, w której przeszłość nie znika, teraźniejszość nie daje się łatwo uporządkować, a obraz miasta powstaje właśnie pomiędzy nimi.
Informacja o finansowaniu
Projekt „Poza Przeszłością i Teraźniejszością; Bytom” powstał w ramach przedsięwzięcia „Miasto w transformacji. Od archiwum do kolażu. Stworzenie nowej serii kolaży z fotografii archiwalnej Bytomia oraz rozwój narzędzi twórczych i promocyjnych”, realizowanego przy wsparciu z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności.
Celem przedsięwzięcia był rozwój umiejętności artystycznych i cyfrowych oraz stworzenie nowej serii kolaży opartych na fotografiach archiwalnych Bytomia.
Wartość wsparcia: 36 000,00 zł.
Sfinansowane przez Unię Europejską – NextGenerationEU.
Dokumentacja wystawy
Dokumentacja fotograficzna wystawy indywidualnej „Poza Przeszłością i Teraźniejszością; Bytom”, prezentowanej w Centrum Sztuki Współczesnej Wiewiórka w Krakowie.
Na wystawie zaprezentowano serię kolaży wykonanych w technice druku RISO, opartych na archiwalnych fotografiach i pocztówkach Bytomia, zestawionych ze współczesnymi fotografiami wykonanymi w tych samych lub odpowiadających im miejscach. Prace podejmowały temat nakładających się warstw historii miasta, jego przemysłowej przeszłości, przemian urbanistycznych oraz napięcia między pamięcią a współczesnym obrazem Bytomia.
Wystawa była częścią projektu „Miasto w transformacji. Od archiwum do kolażu”, realizowanego przy wsparciu z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności.